Thi công xây dựng_Bài 80: Kỹ thuật trát gờ, chỉ, phào trong công tác trát,đắp trang trí

Trát gờ, chỉ, phào:

Gờ, chỉ, phào là những dải vữa định hình, chúng có tác dụng trang trí nội thất và ngoại thất ngôi nhà, làm cho những mặt phẳng, những bệ cửa, gờ mái v.v, trở nên sinh động, có hình khối và mềm mại hơn…

Gờ, chỉ, phào được làm bằng các loại vữa khác nhau: vữa vôi, vữa vôi-thạch cao, vữa xi măng, vữa tam hợp và vữa trang trí, trong đó cốt liệu là những hạt đá cỡ to. Trát gờ, chỉ bằng vữa xi măng và vữa trang trí là khó hơn cả vì các loại vữa này rất cứng mà lại cần trát thành những lớp mỏng. Hình II. 1 là mặt cắt của các gờ, chỉ trang trí. Gờ, chỉ có thể thẳng, cong hoặc hỗn hợp. Mỗi một chi tiết trang trí gồm một hoặc một số gờ, chỉ tạo ra các dải ngấn kiến trúc như phào trần, đai cột,,..

1/Dụng cụ trát gờ (Hình II.2):

2/Yêu cầu kỹ thuật:

Bảo đảm vị trí, hình dáng, kích thước thiết kế.

Bề mặt phẳng, nhẵn.

Cạnh gờ thẳng, sắc, các góc vuông.

3/Trát gờ thẳng:

Trước khi trát gờ, dùng dây và nivô kiểm tra độ thẳng, phẳng, ngang bằng của gờ, dùng thước góc kiểm tra các góc vuông, dựa trên các số liệu kiểm tra điều chỉnh lớp vữa trát. Làm mốc trát cả ba mặt dạ, thành, mặt gờ rồi trát lót. Trát lớp mặt: trát dạ gờ – thành gờ – mặt gờ – chỉ. Nếu cửa có khuôn thì vữa trát mặt bệ phải ăn sâu vào dưới khung ít nhất 1 cm. Khi trát nhiều chỉ phức tạp phải dùng khuôn mẫu. Trát gờ giống trát cột vuông, chữ nhật.

4/Trát chỉ:

Trát chỉ tiết diện vuông, chữ nhật trát như trát gờ sau đó đặt thước và dùng bay lá tre hoặc dao cắt tạo hình, trát chỉ có tiết diện cong dùng thước cữ làm mốc (Hình II.3) và dùng thước cán tựa lên mốc tạo chỉ. Với chỉ tiết diện nhỏ cong lồi có thể lấy vữa vào bàn xoa cong dựa vào thước thẳng làm cữ (Hình II.4) gắn liên tiếp các đoạn chỉ sau đó dùng thước trát chỉ nhúng nước sửa lại cho thẳng và bóng. Chỉ phức tạp gồm nhiều chỉ đơn, trát theo thứ tự 1, 2, 3; trát chỉ sau khi chỉ trước đã khô (Hình II.5).

Trát chỉ cong tiết điện vuông chữ nhật:

Chỉ trang trí có hình cong tròn, hình vòm, hình ô van. Sạu khi trát tạo bề dày chỉ thì tiến hành vẽ tạo hình chỉ trên mặt trát, sau đó có thể dùng dao cắt tạo chi, đơn giản hơn là dùng khuôn mẫu; khuôn mẫu được làm bảng gỗ, nhựa… Để hoàn thiện chỉ có hình cong tròn dùng thước bán kính, một đầu thước gắn với khuôn mẫu một đầu gắn với tâm của hình cong tròn. Đầu khuôn mẫu có đóng một đoạn gỗ làm tấm trượt. Các đầu của tấm trượt được cắt vát để khi trượt chúng không cắt vào bề mặt lớp vữa nền; chiều dài của tấm trượt từ 100-400mm tùy theo bán kính cong của đai trang trí. Tấm trượt được đóng vào đầu ván tạo hình ở một độ cao nào đó để bảo đảm các chỉ có chiều đày cần thiết.

Các chi tiết trang trí trên vòm càng có hình dạng phức tạp càng khó trát. Hình dạng của chỉ đươc tạo bởi số điểm hoặc tâm mà từ đó tạo chỉ, các điểm này phải được xác định thật chính xác để bảo đảm hình dáng của vòm không bị biến dạng.

Hình II.6 là cách tạo chi tiết trang trí trên vòm bán nguyệt, hình II.7 là cách tạo chi tiết trang trí trên vòm cánh cung. Tâm vòm được xác định bằng cách dò chọn. Cung vòm càng cong thì bán kính càng nhỏ. Sau khi đã chọn được tâm, ta gắn một tấm ván vào giữa hai bức tường đỡ vòm và tiến hành đo vạch chính xác tâm O, đóng thước bán kính vào tâm này rồi tiến hành tạo chỉ, trước tiên tạo chỉ ở phần cong của vòm sau đó mới tạo ở phần thẳng từ dưới lên.
Vòm hộp (Hình II.8) là kiểu vòm ba tâm. Phải xác định tâm của từng đoạn cung vòm. Vị trí các tâm này phải thật chính xác, nếu không các đoạn chỉ sẽ không gặp nhau

 

Đầu tiên xác định sơ bộ vị trí các tâm bằng cách tính toán hoạc dò chọn. Sau đó cố định ván ngay, vạch chính xác vị trí các tâm vòm. gắn thước bán kính từ tâm O1 tạo chỉ trên đoạn cung AB trước, sau đó từ các tâm O2 và O3 tạo cung AC và BD. Vòm mũi tên đơn giản (Hình II.9) được tạo chỉ từ hai tâm. Tùy theo độ dốc của vòm, các tâm có thể nằm ở những độ cao khác nhau, gần hoặc xa điểm giữa của vòm.

5/Trát phào:

Phào là loại chi tiết trang trí tạo sự chuyển tiếp mềm mại giữa hai bức tường, giữa tường với trần…

Có nhiều dạng (Hình II. 10), tùy theo số lớp chỉ vuông mà có phào đơn (a), phào kép (b) hay phào phức tạp (c).

1) Trước khi trát phào phải trát xong trần còn tường chỉ trát tới lớp nền.1) Trước khi trát phào phải trát xong trần còn tường chỉ trát tới lớp nền.

(2) Đo và kẻ vạch hai đường chân phào lên hai mặt trát (Hình II. 11).

(3) Trát gờ chỉ theo trình tự 1, 2 (Hình 11.12) có thể dùng phương pháp cắt hoặc dùng thước trát cạnh phào (3) (Hình II. 13).

(4) Trát lòng phào, lên vữa thành nhiều lớp cong mỏng để vữa không bị chảy sệ, tạo -hình bằng bàn lột có thân hẹp, sửa lại bằng bàn xoa hoặc bằng thước phào (Hình II.14) để mặt cong có hình dạng thật chính xác, có thể đặt thưốc có chiều rộng 10-15cm để tựa thước phào. Khi trát phào có hình thù phức tạp người ta dùng khuôn mẫu (Hình II.15). Khuôn mẫu được kéo trượt trên thước 2, 3 (Hình II.16). Thước phía trên ngắn hơn thước phía dưới một đoạn bằng chiều dài tấm trượt để tháo tấm trượt được dễ dàng.